بدون موضوع

فواید شطرنج

نوشته شده توسط علی پژوهی

شطرنج فعالیت مغزی پیچیده‌ای است که نیاز به تعقل، تمرکز و قدرت تصمیم‌گیری بالا دارد. انجام ورزش شطرنج فواید مغزی زیادی به همراه دارد.

ورزش شطرنج به “بازی پادشاهان” معروف است. در این ورزش مغز به کار گرفته می‌شود تا حرکات حریف برای حمله پیش‌بینی شود. هرچقدر که مطالعات بیشتری درباره مغز انجام می‌شود مشخص می‌شود که ورزش شطرنج ابزاری برای تقویت توانایی‌های مغزی است.

تبلیغات:
بازی شطرنج در سال 1283

بازی شطرنج در سال ۱۲۸۳

مغز شطرنج بازان حرفه ای چه تفاوتی با مغز دیگران دارد؟

وقتی افراد سالهای طولانی شطرنج بازی میکنند، قسمتهایی از مغزشان با هم مرتبط میشود تا بتوانند به طور خودکار وضعیت بازی را با نگاه به صفحه شطرنج تشخیص بدهند و به طور شهودی حرکت بعدی را انتخاب کنند.

به طور کل میتوان بازیکنان شطرنج را به دو دسته تقسیم کرد: حرفه ای ها و آماتورها. تفاوت بین آنها هم یک ریشه اصلی دارد: تمرین و تجربه طی زمانی طولانی. اما این تمرین و تجربه چه تاثیری دارد که از یک آماتور، یک فرد حرفه ای میسازد؟ محققین جواب این سوال را به تازگی پیدا کردهاند. آنها میگویند حرفه ای ها طی سالها تمرین به مغزشان یاد میدهند که به نحوی متفاوت عمل کند. محققین ژاپنی با تصویربرداری ام.آر.آی از مغز بازیکنان حرفه ای و آماتور بازی شاگی (که همان شطرنج ژاپنیها است)، فعالیت مغزی آنها را در برابر الگوهای مختلف چیدمان صفحه شاگی بررسی کردند. آنها از افراد میخواستند که در برابر هر چیدمان، به حرکت بعدی خود عمیقا فکر کنند. نتایج این مطالعه نشان داد که وقتی افراد حرفه ای به صفحه بازی نگاه میکنند، مناطقی از لوب آهیانه مغزشان که با تصاویر دیداری و حافظه اپیزودیک مرتبط است، فعال میشود. همچنین وقتی این افراد تحت فشار قرار میگرفتند تا حرکت بعدی بازی را سریع انتخاب کنند، منطقه دیگری از مغزشان به نام هسته دمی فعال میشود. هسته دمی قسمتی از مغز است که با فعالیتهای معطوف به هدف فرد ارتباط دارد. به گفته محققین، در مغز بازیکنان آماتور شطرنج چنین الگوی فعالیتی دیده نمیشود. آنها بر این باورند که افرادی که سالها شطرنج بازی میکنند، مداری را بین این دو قسمت از مغز خود تکمیل میکنند که به آنها کمک میکند به سرعت حالت بازی را تشخیص بدهند و گام بعدی را انتخاب کنند. در واقع با این تغییر در فعالیت مغزی، آنها میتوانند به نحوی شهودی، هدفگرایانه و البته با استفاده از روش تشخیص الگو، با سرعتی بالاتر و بدون نیاز به هیچ جستجوی هشیارانهای در مغز، بازی کنند. در واقع این شهود نتیجه سالها تمرین آنها است و ربطی به الهام شدن ندارد که پدیدهای غیرقابل پیشبینی و بسیار نادر است. بدین ترتیب، وقتی یک بازیکن حرفهای به صفحه شطرنج نگاه میکند، قسمتهایی از مغزش با هم مرتبط میشوند تا به طور خودکار وضعیت بازی را شناسایی کند و باز هم به طور خودکار، حرکت بعدی را انتخاب کند.

صحنه بازی شطرنج در «دیوان شمس» اثر "مولانا"

صحنه بازی شطرنج در «دیوان شمس» اثر “مولانا”

برخی خواص شطرنج:

۱-شطرنج IQ را افزایش می‌دهد

همیشه تصور می‌شد که شطرنج برای کسانی که قوه تعقل بهتر و IQ بالاتری دارند استفاده می‌شود. با این حال درباره شطرنج مسئله مرغ و تخم مرغ مطرح است. اینکه آیا افراد باهوش‌تر به سمت شطرنج می‌روند یا بازی کردن شطرنج باعث باهوش‌تر شدن می‌شود؟ در مطالعات اخیر مشخص شده است که بازی شطرنج باعث افزایش هوش می‌شود. در این مطالعات ۴ هزار فرد اهل ونزوئلا مورد بررسی قرار گرفتند و مشخص شد که بعد از ۴ ماه آموزش شطرنج IQ آن‌ها افزایش یافته است.

تبلیغات:  

۲- شطرنج از آلزایمر جلوگیری می‌کند

از آنجایی که مغز مانند یک ماهیچه عمل می‌کند، نیاز به ورزش دادن دارد. مطالعات منتشر شده در مجله پزشکی انگلیسی نشان داده است افرادی که بالای ۷۵ سال سن دارند اگر شطرنج بازی کنند و فعالیت‌های مغزی از این دست داشته باشند، کمتر مشکل اختلال حواس پیدا می‌کنند. در این بررسی‌ها مشخص شده است. بافت‌های مغزی که از آن‌ها استفاده نمی‌شود قدرت خود را از دست می‌دهند. بنابراین دلیل کافی برای روی آوردن به شطرنج قبل از رسیدن به سن ۷۵ سالگی وجود دارد.

۳- شطرنج هر دو طرف مغز را پرورش می‌دهد

در مطالعات محققان آلمانی مشخص شده است افرادی که شطرنج بازی می‌کنند هر دو نیم کره مغز را پرورش می‌دهند. آن‌ها انتظار داشتند که در بررسی‌ها مشاهده کنند نیمکره چپ مغز افرادی که شطرنج‌ بازی می‌کنند قوی‌تر است اما در کمال ناباوری دریافتند که نیم‌کره راست مغز این افراد نیز با همان کیفیت کار می‌کند.

۴- شطرنج خلاقیت را افزایش می‌دهد

از آنجایی که نیم کره راست مغز مربوط به خلاقیت می‌شود، انجام شطرنج خلاقیت را نیز افزایش می‌دهد. شطرنج‌ بازی کردن ابتکار را افزایش می‌دهد. مطالعات بر روی دانش‌آموزان که یک روز در هفته شطرنج بازی می‌کردند و مقایسه آن‌ها با افرادی که یک روز در هفته با کامپیوتر کار می‌:ردند یا فعالیت‌های مختلف دیگری انجام می‌دادند نشان داد افرادی که شطرنج بازی می‌کنند ذهن خلاق‌تری نسبت به دیگران دارند.

۵- شطرنج حافظه را افزایش می‌دهد

برای خوب شطرنج بازی کردن نیاز به حافظه خوب داریم زیرا باید حرکات حریف را به خاطر بسپاریم و در حرکات بعد آن‌ها را به یاد بیاوریم. در مطالعات انجام شده به مدت ۲ سال مشخص شد دانش‌آموزانی که به طور مرتب شطرنج بازی می‌کنند حافظه و توانایی سازماندهی بیشتری دارند.

در یک حرکت کیش و مات کنید

در یک حرکت کیش و مات کنید

۶- شطرنج توانایی حل مسئله را افزایش می‌دهد

بازی شطرنج مانند یک پازل بزرگ است که نیاز به حل دارد. مطالعاتی بر روی ۴۵۰ دانش‌آموز سطح پنجم انجام شد. این افراد به سه گروه تقسیم شدند. گروه اول از سطح یک برنامه ریاضی عادی خود را انجام دادند. گروه بعد از سطح اول ریاضی را با یادگیری شطرنج همراه کردند و گروه سوم از همان سطح یک شروع به یادگیری و انجام شطرنج کردند. تست‌ها نشان داد که توانایی حل مسئله در گروه سوم ۸۱٫۲ درصد، در گروه دوم ۶۲ درصد و در گروه اول ۲۱٫۴۶ درصد بود.

۷- شطرنج توانایی خواندن را افزایش می‌دهد

در مطالعات انجام شده بر روی ۵۳ دانش‌آموز مشخص شد افرادی که شطرنج بازی می‌کنند توانایی خواندن بهتری دارند.

۸- شطرنج تمرکز را افزایش می‌دهد

تمرکز عمیق در شطرنج باعث پیشرفت نتایج بازیکنان می‌شود. اگر در حین مسابقه حتی چندد ثانیه حواس فرد پرت شود می‌تواند بر نتیجه بازی تاثیر‌گذار باشد. با توجه به اینکه شطرنج نیاز زیادی به تمرکز دارد توانایی تمرکز افرادی که این ورزش را انجام می‌دهند نیز بیشتر است.

شطرنج نیشابوری، یکی از قدیمی ترین و کامل ترین مجموعه شطرنج جهان است که 900 سال قدمت دارد

شطرنج نیشابوری، یکی از قدیمی ترین و کامل ترین مجموعه شطرنج جهان است که ۹۰۰ سال قدمت دارد

۹- شطرنج رشد سلول‌های عصبی را افزایش می‌دهد

سلول‌های عصبی به شکل درخت هستند و سیگنال‌های عصبی را منتقل می‌کنند. هرچقدر سلول‌های عصبی بیشتر باشند، سیگنال‌های بیشتری جابه‌جا می‌شوند. انجام فعالیت‌های پیچیده مغزی همچون شطرنج رشد سلول‌های عصبی را افزایش می‌دهد.

۱۰ – شطرنج قدرت برنامه‌ریزی و پیش‌بینی را افزایش می‌دهد

شطرنج باعث گسترش پوسته جلوی مغز می‌شود، این قسمت مربوط به برنامه‌ریزی، قضاوت و کنترل می‌شود. گسترش این قسمت از مغز باعث انجام تصمیم‌گیری‌ها بهتر در شرایط پیچیده می‌شود.

۱۱-مسئولیت پذیر می شود

اگر می خواهید فرزندتان مسئولیت پذیر بار بیاید و قدرت پذیرش اشتباهاتش را پیدا کند، بهتر است او را با شطرنج آشنا کنید. از آنجا که در این بازی، فرد برای حرکت اشتباهی که انجام می دهد، به سرعت تنبیه می شود و باید اشتباهاتش را با راه های تازه جبران کند، شطرنج می تواند ورزشی ایده آل برای فرزند شما باشد. این بازی به کودک شما یاد می دهد که مسئولیت اشتباهاتش را بپذیرد و بعد از تنبیه شدن، دلگیر یا ناامید نشود و با تفکر منطقی تر، بتواند اشتباه خود را جبران کند.

۱۲-بهترین می شود

او می داند که اگر این بازی را خوب بداند، باز هم کسانی هستند که از او توامند ترند و می داند که اگر در این بازی بهترین باشد، بدون توجه به سن، جنسیت و طبقه اجتماعی آدم ها، می تواند بر آنها پیروز شود. فرزند شما از این بازی یاد می گیرد که تنها دلیل موفقیت، او و تصمیماتش هستند و تفاوت های اجتماعی و سنی، کمترین نقش را بازی می کنند. اگر شطرنج بتواند این تفکر را در فرزند شما شکل دهد، اعتماد به نفسش بیشتر می شود و یاد می گیرد که خودش، می تواند پله ترقی خود باشد.

مرتضی محجوب قهرمان شطرنج ایران و جهان

مرتضی محجوب قهرمان شطرنج ایران و جهان

۱۳-فکر کردن را یاد می گیرد

شطرنج به فرزند شما کمک می کند یک الگوی فکری در خود ایجاد کند و بتواند از آن درست استفاده کند. او یاد می گیرد همه نظریه هایش درست نیستند و گاهی لازم است از دیگران الگو بگیرد و مسیر فکری اش را تغییر دهد. اگر فرزند شما با شطرنج آشنا باشد، می داند که برای حل هر مسئله ای باید راهی ویژه را جست وجو کند.

۱۴-خودش را کنترل می کند

بازی شطرنج برخلاف بسیاری از بازی های دیگر، تنها با برد و باخت پایان بازی همراه نیست. در تمام لحظات بازی، شطرنج باز این احساس را دارد و با زدن یا از دست دادن هر مهره، حس بردن یا باختن را تجربه می کند. اما فرزند شما در جریان این بازی، یاد می گیرد که خودش را کنترل کند و در مقابل بردن یا باختن، هیجان زده برخورد نکند.

۱۵-شاگرد اول می شود

شاید رشته های ریاضی، زبان یا فلسفه، بهترین گزینه برای ادامه تحصیل کودک شطرنج باز شما باشند. محققان می گویند این بازی، مهارت های خواندن، حافظه، زبان و ریاضیات را تقویت کرده تفکر منتقد و خلاق را با خود به همراه می آورد. از آنجا که در شطرنج، افراد برای حل یک مسئله می توانند از راه های مختلفی بروند، بچه هایی که به این بازی علاقه دارند، در ریاضیات هم موفق می شوند و می توانند مسئله های پیچیده ریاضی را به خوبی پردازش کنند.

گران ترین شطرنج دنیا به ارزش 9.8 میلیون دلار

گران ترین شطرنج دنیا به ارزش ۹٫۸ میلیون دلار

 سخنان و تحقیقات برخی افراد در مورد خواص شطرنج:

۱-جان آرتیس :محرک های دیداری(مثلا بازی شطرنج) بهتر از سایر محرک ها باعث تقویت حافظه می شود.

۲-دکتر آلبرت فرانک طی تحقیقی که بین سال های ۱۹۷۳و۱۹۷۴دریکی از مدارس کنگوانجام داد رابطه موثر و مثبتی بین “توانایی خوب بازی کردن شطرنج” با درک فضایی،سرعت تجسم،استدلال،خلاقیت ،هوش عمومی،توانمندی کارهای نوشتاری،مدیریت اجرایی،درک عددی دانش آموزان یافت.

۳- دکتر جان کریستین طی تحقیقی که بین سال های ۱۹۷۴تا۱۹۷۶ بر روی گروهی ۴۰نفره از دانش آموزان با متوسط سن ۱۰ سال انجام داد به بررسی تاثیر یادگیری شطرنج بر تقویت وبهبود شناختی دانش آموزان پرداخت.نتیجه این تحقیق جالب توجه است:”دانش آموزانی که به یادگیری شطرنج پرداخته بودند عملکرد بسیاربهتری نسبت به سایر دانش آموزان عادی درآزمون نشان دادند.

۴-دکتر جرالد دالئا در سال۱۹۸۲در حمایت از تحقیق دکتر جان کریستین اعلام کرد که”همه آنچه شطرنج در کودکان ایجاد می کند این است که آنان را باهوش تر می سازد”.

۵-دکتر روبرت فرگوسن طی تحقیقی که بین سال های ۱۹۷۹تا۱۹۸۳بر روی دانش آموزان مدرسه بردفوردانجام گرفت به بررسی رابطه یادگیری شطرنج و فکر خلاق و انتقادی دانش آموزان  وهوش آنها پرداخت.نتایج این تحقیق برتری محسوس گروهی که به یادگیری شطرنج پرداخته بود را نسبت به دو گروه دیگر از دانش آموزان نشان داد.فرگوسن ثابت نمود که گروهی که به یادگیری شطرنج پرداخته بودند در هر دو جنسیت دختر و پسر افزایش چشمگیری در نمرات هوش خود نشان دادند.پس از تحقیقات دکتر فرگوسن ومشخص شدن تاثیر مثبت یادگیری شطرنج بر روی فکر خلاق و هوش دانش آموزان دختر و پسر،دولت ونزوئلا تصمیم گرفت تا شطرنج را به عنوان درس الزامی مدارس ابتدایی آن کشوردربرنامه درسی مدارس بگنجاند.

دکتر فرگوسن در سایر تحقیقات خود به تاثیر مثبت یادگیری شطرنج برتقویت حافظه و قدرت تحلیل نیز پی برد.

۶-مارگولیز طی تحقیقی در سال ۱۹۹۱به بررسی تاثیر شطرنج بر نمرات خواندن ۵۳دانش آموز دبستانی که در کلاس های شطرنج شرکت کرده بودند در مقایسه با دانش آموزانی که شرکت نکرده بودند،پرداخت وتاثیر مثبت یادگیری شطرنج را بر نمرات خواندن آنها مشاهده کرد.

۷-در تحقیق دیگری که بین سال های ۱۹۸۹تا۱۹۹۲ در ایالت نیوبرانزویک کانادا بر روی۴۳۷دانش آموز کلاس پنجم صورت گرفت ،دانش آموزان به سه گروه تقسیم شدند.گروه اول هیچ آموزشی دریافت نکردند.گروه دوم تحت آموزش سنتی ریاضی قرار گرفتند.گروه سوم تحت آموزش نوین ریاضی همراه با آموزش شطرنج قرار گرفتند.نتایج این تحقیق نشان داد که گروه سوم که آموزش ریاضی همراه با آموزش شطرنج را توامان دریافت کرده بودند نمرات بالاتری در درس ریاضی نسبت به دو گروه دیگر کسب نمودند.

جالب است بدانید که:با توجه به فواید ذکر شده امروزه شطرنج  به عنوان برنامه درسی هزاران مدرسه در ۳۰کشورپیشرفته جهان تدریس می گردد.

منابع:

دکتر سلام

ایسنا

مدرسه ی شطرنج

آکادمی شطرنج اصفهان

درباره نویسنده

علی پژوهی

علی پژوهی هستم متولد سال 1380 مدیر و تنها نوسنده ی نیونش(البته فعلا)

2 نظر

نظر بدهید

*

code


Fatal error: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to verify temporary file contents for atomic writing. in /home/elmyarti/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:30 Stack trace: #0 /home/elmyarti/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(497): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/elmyarti/...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig() #2 {main} thrown in /home/elmyarti/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php on line 30

Warning: Unknown: write failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/tmp) in Unknown on line 0